Vô khuẩn là gì? Phân loại các hình thức vô khuẩn
Vô khuẩn là cụm từ luôn xuất hiện trong ngành y tế. Vậy vô khuẩn là gì? Các hình thức vô khuẩn được phân loại như thế nào? Hãy cùng INTECH Group tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!
1. Vô khuẩn là gì? Mục đích và ứng dụng của vô khuẩn trong lĩnh vực y tế
Vô khuẩn (vô trùng) là trạng thái không có vi sinh vật gây bệnh (như vi khuẩn gây bệnh, vi rút, nấm gây bệnh và ký sinh trùng). Thuật ngữ này thường đề cập đến những thực hành được sử dụng để thúc đẩy hoặc gây ra vô trùng trong một lĩnh vực phẫu thuật hoặc thuốc để ngăn ngừa nhiễm trùng.
Vô khuẩn trong y tế có mục đích chính là ngăn chặn và kiểm soát sự lan truyền của vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh khác để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân, người chăm sóc, và nhân viên y tế, được ứng dụng trong phòng mổ vô khuẩn, phòng chăm sóc bệnh nhân vô khuẩn, sản xuất và bảo quản thuốc vô khuẩn, kiểm soát nhiễm khuẩn trong quá trình chẩn đoán và điều trị.
2. Phân loại các hình thức vô khuẩn
Có 2 hình thức vô khuẩn phổ biến là vô khuẩn nội khoa và vô khuẩn ngoại khoa.
2.1 Vô khuẩn nội khoa
2.1.1 Vô khuẩn nội khoa là gì?
Vô khuẩn nội khoa là việc làm sạch, vệ sinh, dùng các biện pháp cần thiết để giảm thiểu số lượng vi sinh vật hiện có trên một vật hay một vùng, cùng các hình thức để kiểm soát sự lây lan các tác nhân gây bệnh như: Rửa tay, mang găng tay sạch, mặc áo choàng, Giặt giũ
2.1.2 Mục đích của vô khuẩn nội khoa
Làm giảm sự lây truyền trực tiếp hay gián tiếp của vi sinh vật từ người này sang người khác, từ vùng này sang vùng khác.
Giảm số vi khuẩn gây bệnh, tăng an toàn cho môi trường sống của con người.
Tạo cho cơ thể có sức đề kháng cao.
2.1.3 Các biện pháp áp dụng trong vô khuẩn nội khoa
Rửa tay
– Trước và sau khi chăm sóc bệnh nhân.
– Trước và sau khi thực hiện các thủ thuật hay kỹ thuật trên người bệnh.
– Trước khi vào và sau khi rời khỏi phòng bệnh.
– Sau khi sờ vào vật dơ bẩn.
– Sau khi tháo găng.
Cung cấp phương tiện, vật chứa cho bệnh nhân để chứa các dịch tiết, chất thải (đờm, nước tiểu, phân)
– Khi ho, hắt hơi nên bao phủ miệng và mũi để tránh nước bọt bắn ra ngoài.
– Không để các bệnh nhân dùng chung vật dụng.
– Tránh tung bụi khi quét dọn.
– Lau sạch sàn nhà và tường.
– Đặt vật sạch xa các vật bẩn.
– Phòng bệnh phải thoáng để không khí vận chuyển được.
– Áp dụng biện pháp cách ly cho bệnh nhân nhiễm.
2.2 Vô khuẩn ngoại khoa
2.2.1 Vô khuẩn ngoại khoa là gì?
Vô khuẩn ngoại khoa, là tình trạng trong đó những vùng, vật hoàn toàn không có sự hiện diện của vi khuẩn kể cả bào tử.
2.2.2 Mục đích của vô khuẩn ngoại khoa
Vô khuẩn ngoại khoa được áp dụng trong các thủ thuật mà dụng cụ:
Phải xuyên qua da (tiêm, chọc, dò).
Xuyên hoặc tiếp xúc với vùng vô trùng (thông tiểu).
Tiếp xúc với các vùng da, niêm mạc không còn nguyên vẹn (như vết thương, phẫu thuật, sinh đẻ).
2.2.3 Các biện pháp áp dụng trong vô khuẩn ngoại khoa
Dùng kìm vô khuẩn hay mang găng vô khuẩn để tiếp xúc với các vật vô khuẩn.
Không được choàng tay qua vùng vô khuẩn.
Không được nói chuyện, ho, hắt hơi vào vùng vô khuẩn.
Khi đi ngang qua vùng vô khuẩn, không được quay lưng về hướng vô khuẩn.
Vật vô khuẩn bị ướt được xem như không còn vô khuẩn.
Bình kìm tiếp liệu vô khuẩn phải được giữ khô ráo (không ngâm dung dịch).
Mở gói đồ vô khuẩn phải để xa thân người, không để chạm vào áo quần.
Phần dưới thắt lưng không được xem là vô khuẩn.
Khi đã mang đồ vật ra khỏi hộp hay gói đồ vô khuẩn không được đặt trả lại.
Nếu nghi ngờ tình trạng vô khuẩn của một vật, thì mặc định phải xem là vật đó không vô khuẩn.
3. Các nguyên tắc vô khuẩn phổ biến theo khuyến cáo từ Bộ Y tế
– Không trực tiếp dùng tay không để tiếp xúc với vật đã được vô khuẩn (bắt buộc phải dùng vật phẩm như kiềm… và đeo găng tay)
– Phải luôn đối diện trực tiếp, không được xoay lưng với hướng vô khuẩn khi đi qua vùng vô khuẩn
– Giữ trật tự, không ho, hắt hơi, không đưa tay qua mặt vô khuẩn.
– Các dụng cụ đã được tiệt khuẩn không được để ở nơi ẩm và không ngâm trong dung dịch
– Với các dụng cụ y tế như kềm, dao, kẹp,… đã được vô khuẩn phải luôn được đặt trên thắt lưng và khi sử dụng không được chổng ngược lên trên, nhất là khi kềm đã được nhúng vào dung dịch.
– Khi mở gói vô khuẩn, phải cầm gói đưa rìa khăn ra xa và mở khăn hướng về người thực hiện.
– Mở nắp hộp vô khuẩn nếu cầm trên tay thì úp, để trên bàn thì ngửa, không được để chạm vào quần áo.
– Một vật sau khi đã vô khuẩn và được lấy ra khỏi hộp, sẽ tuyệt đối không được chạm bất cứ vật gì khác.
– Sau khi một vật vô khuẩn được lấy ra ngoài, tuyệt đối không bỏ vật phẩm đó trở lại hộp đựng.
– Bất kỳ một vật phẩm nào đó bị nghi ngờ về tình trạng vô khuẩn thì mặc định xem vật đó chưa được vô khuẩn.
4. Phân biệt vô khuẩn và làm sạch trong y tế
| Vô khuẩn | Làm sạch trong y tế |
| Mục đích chính: Cả hai công việc này có sự liên quan chặt chẽ với nhau. Giúp bệnh nhân hạn chế tối đa không bị nhiễm trùng, từ những vết thương trên cơ th | |
| – Vô khuẩn tập trung vào việc ngăn chặn, loại bỏ sự lây nhiễm từ vi khuẩn, nấm, hoặc vi sinh vật khác vào các vết thương hoặc mô cơ thể đang được can thiệp. | – Làm sạch trong y tế tập trung vào việc làm giảm số lượng vi khuẩn và các chất cặn đồng thời loại bỏ tác nhân gây nhiễm trùng để làm giảm nguy cơ lây nhiễm cho bệnh nhân và nhân viên y tế. – Làm sạch trong y tế là một công việc vô cùng quan trọng trong kỹ thuật vô khuẩn, do việc duy trì một môi trường sạch sẽ và vệ sinh đúng cách sẽ giúp đạt được vô khuẩn – Được sử dụng cho những người có khả năng nhiễm trùng thấp và có thể thực hiện tại nhà hoặc những nơi điều trị khác dễ dàng hơn,… |
| Ví dụ: sử dụng các dụng cụ y tế đưa vào cơ thể bệnh nhân, tiêm thuốc,…trong các ca phẫu thuật | Ví dụ: đeo găng tay, rửa tay với dung dịch sát khuẩn thường xuyên, kiểm tra và thay băng gạc vết thương đang hồi phục cho bệnh nhân, dọn dẹp sạch sẽ và giữ gìn vệ sinh chung cho phòng bệnh. |
5. Những yêu cầu quan trọng trong vô khuẩn
5.1. Kiểm soát môi trường
Các bác sĩ và nhân viên y tế phải xem xét môi trường xung quanh bệnh nhân có đảm bảo được yếu tố vô trùng hay không và phải luôn duy trì được yếu tố vô trùng trước và trong quá trình thực hiện.
Để duy trì môi trường vô trùng, cần phải giữ cửa đóng khi tiến hành một ca phẫu thuật. Chỉ những nhân viên y tế cần thiết mới được tham gia trong quá trình này. Càng nhiều người tham gia, cơ hội cho vi khuẩn có hại gây ra ô nhiễm càng nhiều.
Một số công việc như: Hạn chế việc đi lại, đóng cửa khu vực cần vô trùng, tối đa chỉ 1 bệnh nhân trong khu vực vô trùng,
5.2. Lập bức tường vô khuẩn
Bức tường này có tác dụng ngăn chặn sự chuyển đổi các vi khuẩn, tác nhân gây bệnh giữa môi trường sống và bệnh nhân hay những nhân viên y tế với nhau.
Ví dụ: áo choàng, túi bảo vệ dụng cụ y tế, găng tay, mặt nạ y tế,…
Đây đều phải là những vật phẩm chưa tiếp xúc với bề mặt bị ô nhiễm, được đóng gói và làm sạch đặc biệt. Các nhân viên y tế đeo chúng hoặc sử dụng chúng theo cách cụ thể, nhằm giảm thiểu tiếp xúc với vi khuẩn.
5.3. Các thao tác chuẩn bị vô khuẩn cho thiết bị y tế và bệnh nhân
Các chuyên gia chăm sóc sức khỏe có trách nhiệm chuẩn bị vô khuẩn kỹ càng cho các thiết bị y tế cũng như bệnh nhân trước khi các thủ tục khác diễn ra.
Các thao tác này bao gồm một số công việc sau: Khử khuẩn và bảo vệ các dụng cụ, thiết bị y tế tránh nhiễm khuẩn trước khi đưa vào sử dụng; dùng khăn lau khử trùng để sát trùng da cho bệnh nhân,…
Xem thêm: Tiệt trùng là gì? Có mấy phương pháp tiệt trùng?
5.4. Hướng dẫn vô trùng
Nhân viên y tế hay bác sĩ sau khi đã sử dụng các bức tường vô khuẩn, họ bắt buộc phải tuân thủ đúng các hướng dẫn về tiếp xúc vô trùng. Tức là những người có liên quan trong khu vực vô trùng tuyệt đối không được tiếp xúc vào các vật phẩm, bề mặt chưa được vô khuẩn và đối với các thiết bị đã được vô trùng cũng tương tự vậy.
Nếu xảy ra trường hợp các thiết bị đó bị hỏng lớp vỏ bảo vệ bên ngoài hay bị rơi xuống đất thì nhân viên y tế phải tiến hành lại tất cả các thao tác vô trùng trước khi đưa vào sử dụng.
Trên đây là các thông tin chi tiết về vô khuẩn trong phòng mổ. Vô khuẩn là yêu cầu tối quan trọng của phòng mổ, tuy nhiên trước khi đi vào bước vô khuẩn, phòng mổ cần được đảm bảo đủ tiêu chuẩn từ khâu thiết kế đến xây dựng. INTECH Group tự tin là đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn, thiết kế, thi công phòng mổ, phòng sạch bệnh viện với chất lượng dịch vụ tốt nhất, là giải pháp thi công phòng mổ hợp lý, tiết kiệm chi phí cho các bệnh viện, cơ sở y tế.
Liên hệ ngay với chúng tôi để nhận được hỗ trợ sớm nhất từ những chuyên gia giàu kinh nghiệm của chúng tôi!
